طرح انتقال پساب بیرجند به معادن یکی از پروژه‌های مهم در حوزه مدیریت منابع آب خراسان جنوبی است که با هدف استفاده مجدد از پساب تصفیه‌شده، تأمین بخشی از نیاز آبی بخش معدن و کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی در حال پیگیری است.
با توجه به محدودیت منابع آبی در مناطق کویری ایران، استفاده از منابع جایگزین آب به یکی از موضوعات مهم برای ادامه فعالیت‌های صنعتی و معدنی تبدیل شده است. در همین راستا، استفاده از پساب تصفیه‌شده می‌تواند راهکاری مؤثر برای تأمین آب مورد نیاز برخی فعالیت‌های صنعتی باشد.
ظرفیت قابل توجه تصفیه‌خانه بیرجند
بر اساس گزارش منتشرشده، تصفیه‌خانه فاضلاب بیرجند ظرفیتی در حدود ۳۲۰ لیتر بر ثانیه دارد. این میزان پساب، در صورت بهره‌برداری هدفمند، می‌تواند بخش قابل توجهی از نیاز آبی فعالیت‌های صنعتی و معدنی منطقه را تأمین کند.
به گفته نماینده مردم بیرجند، درمیان و خوسف، این ظرفیت از نظر حجم آب معادل آبدهی حدود ۱۶ حلقه چاه عمیق برآورد شده است. استفاده از چنین ظرفیتی می‌تواند از یک سو مانع هدررفت منابع آبی شود و از سوی دیگر، فشار برداشت از منابع آب زیرزمینی را کاهش دهد.
چرا انتقال پساب به معادن اهمیت دارد؟
فعالیت‌های معدنی به زیرساخت‌های مختلفی از جمله آب پایدار نیاز دارند. از طرف دیگر، در مناطقی مانند خراسان جنوبی، تأمین آب از منابع متعارف با محدودیت‌های جدی مواجه است.
در چنین شرایطی، بازچرخانی پساب می‌تواند یک راهکار مناسب برای ایجاد تعادل میان توسعه صنعتی و حفاظت از منابع آبی باشد.
استفاده از پساب تصفیه‌شده در بخش معدن می‌تواند مزایایی مانند موارد زیر داشته باشد:
- کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی؛
- استفاده مجدد از منابع آبی موجود؛
- کاهش هدررفت پساب تصفیه‌شده؛
- ایجاد منبع آب پایدار برای فعالیت‌های صنعتی؛
- کمک به توسعه پایدار بخش معدن؛
- افزایش بهره‌وری زیرساخت‌های تصفیه فاضلاب.
حرکت به سمت بازچرخانی آب در صنایع
موضوع استفاده مجدد از آب تنها به معادن محدود نمی‌شود. بسیاری از صنایع نیز برای کاهش وابستگی به منابع آب شیرین، به سمت تصفیه و بازچرخانی آب و پساب حرکت کرده‌اند.
در این فرآیند، پساب پس از انجام مراحل مناسب تصفیه می‌تواند برای مصارف مشخص صنعتی مورد استفاده قرار گیرد. نوع فرآیند تصفیه نیز با توجه به کیفیت پساب، کیفیت آب مورد نیاز و نوع مصرف تعیین می‌شود.
به همین دلیل، طراحی یک سیستم مناسب تصفیه فاضلاب صنعتی و بازچرخانی آب نیازمند بررسی دقیق کیفیت آب، دبی، آلاینده‌ها و کاربرد نهایی آب تصفیه‌شده است.
انتقال پساب بیرجند؛ گامی برای کاهش فشار بر منابع آب
خراسان جنوبی از جمله مناطقی است که با محدودیت منابع آب مواجه است. در چنین شرایطی، توسعه فعالیت‌های اقتصادی بدون توجه به مسئله تأمین آب پایدار می‌تواند با چالش مواجه شود.
انتقال پساب تصفیه‌شده به معادن می‌تواند بخشی از نیاز آبی این واحدها را از طریق یک منبع جایگزین تأمین کند. در نتیجه، امکان کاهش برداشت از سفره‌های آب زیرزمینی و مدیریت بهتر منابع آبی فراهم خواهد شد.
بر اساس گزارش منتشرشده، پیگیری‌های انجام‌شده برای اجرای این پروژه به تنظیم و امضای قرارداد میان مجموعه‌های مرتبط با حوزه معدن و آب و فاضلاب منجر شده و ادامه اجرای طرح نیازمند تأمین زیرساخت‌ها، منابع مالی و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف است.
آینده صنعت آب؛ استفاده بیشتر از منابع نامتعارف
تجربه پروژه‌هایی مانند انتقال پساب بیرجند نشان می‌دهد که در شرایط کم‌آبی، نگاه به منابع آبی باید تغییر کند.
پساب تصفیه‌شده، آب شور و آب دریا از جمله منابعی هستند که با استفاده از فناوری‌های مناسب می‌توانند برای برخی مصارف مورد استفاده قرار گیرند.
فناوری‌هایی مانند اسمز معکوس (RO)، اولترافیلتراسیون (UF)، الکترودیالیز معکوس (EDR) و سایر فرآیندهای پیشرفته تصفیه آب، امکان دستیابی به کیفیت مناسب آب برای کاربردهای مختلف صنعتی را فراهم می‌کنند.
از این منظر، توسعه زیرساخت‌های تصفیه و بازچرخانی آب می‌تواند نقش مهمی در کاهش فشار بر منابع آب شیرین و استمرار فعالیت صنایع داشته باشد.
جمع‌بندی
انتقال پساب بیرجند به معادن نمونه‌ای از حرکت به سمت استفاده بهینه‌تر از منابع آبی موجود است. بهره‌گیری از پساب تصفیه‌شده برای مصارف صنعتی و معدنی می‌تواند هم به تأمین آب مورد نیاز فعالیت‌های اقتصادی کمک کند و هم فشار بر منابع آب زیرزمینی را کاهش دهد.
توسعه چنین پروژه‌هایی در کنار استفاده از فناوری‌های نوین تصفیه آب و تصفیه فاضلاب می‌تواند یکی از مسیرهای مهم برای دستیابی به مدیریت پایدار آب در صنایع ایران باشد.
منبع خبر: خبرگزاری تسنیم، ۳۰ مهر ۱۴۰۵.
برای آشنایی بیشتر با راهکارهای تصفیه و تأمین آب مورد نیاز صنایع، می‌توانید خدمات و تجهیزات تخصصی پدیده شیمی صدرا را بررسی کنید.
